Kanonlittekens — Passeig de la Muralla Noord

Welkom in het Girona van 1809. Over een paar momenten staat u op de plek waar 5.700 verdedigers en 13.000 burgers standhielden tegen 35.000 van Napoleons beste troepen. Zeven maanden lang weigerde deze kleine stad te buigen. Het Grande Armée — de meest gevreesde militaire macht van Europa — belegerde deze muren, en Girona hield stand. De kanonnen donderden. De muren brokkelden af. Mensen leden honger. Toch gaf de stad zich nooit op eigen voorwaarden over.

De komende 100 minuten wandelen we 1,07 kilometer door de oude binnenstad van Girona, terwijl we de littekens van dat beleg volgen. U zult de muren beklimmen, zien waar kanonskogels de steen raakten, en staan op de plekken waar gewone mensen buitengewone keuzes maakten. Het pad is gemiddeld — trappen en wandelen over de muur — maar het verhaal is onvergetelijk. De muren die u zo zult aanraken, dragen nog steeds hun wonden. Dit zijn niet zomaar stenen. Het zijn getuigen.

Leg uw hand op de steen. Voel het. De deuken en krassen die u aanraakt, zijn echte schade — geen geschilderde reproducties, geen bedenksels van een kunstenaar. Dit is wat 20.000 explosieve granaten en 60.000 kanonskogels aanrichten aan middeleeuwse steen.

U staat op de muren die het Grande Armée van Napoleon zeven maanden lang op afstand hielden. Van mei 1809 tot december 1809 gooiden 35.000 Franse en Westfaalse troepen alles wat ze hadden tegen deze kleine stad. Tegenover hen stonden 5.700 Spaanse soldaten en 13.000 burgers die binnen de muren gevangen zaten. De cijfers liegen er niet om: Girona was wiskundig en logistiek gezien totaal kansloos. En toch weigerde het zich over te geven.

Dit was niet het eerste gevecht van Girona. De Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog teisterde Spanje al een jaar voordat de Franse generaal Louis-Gabriel Suchet in mei 1809 zijn troepen hierheen bracht. Eerdere belegeringen in 1808 hadden deze muren al getest, maar het derde beleg — degene die de littekens in de stenen onder uw vingers achterliet — was van een geheel andere orde. Dit was belegeringsoorlog op industriële schaal. Dit was Napoleons militaire machine op volle, verpletterende intensiteit.

Commandant Álvarez wist wat hem te wachten stond. Hij wist dat de muren om hem heen relikwieën waren — ze waren sinds de Spaanse Successieoorlog, meer dan honderd jaar daarvoor, niet meer serieus versterkt. Middeleeuwse vestingwerken ontworpen om middeleeuwse belegeringswerktuigen te weerstaan. En nu? Tegen veldartillerie die vanaf een kwart mijl afstand dwars door steen heen kon schieten. Tegen een Frans leger dat niet onderhandelde.

Saint-Cyr, de Franse bevelhebber, stelde methodisch 40 batterijen op in een boog rond de stad. Veertig. Niet een handvol kanonnen — veertig artillerieposities, elk zorgvuldig uitgekozen om de muren met overlappend vuur te bestoken. Dag en nacht, zeven maanden lang, beukten die batterijen in op de stad. De stenen muren konden geen eigen zware kanonnen dragen — ze waren te dun, gebouwd voor een ander tijdperk van oorlogvoering. Dus Girona moest klappen opvangen die het nauwelijks kon beantwoorden.

Kijk naar het patroon van de schade. Zie hoe sommige littekens diep zijn? Die kwamen van explosieve granaten — Saint-Cyrs artillerie was modern en in staat om granaten af te vuren die explodeerden bij impact of na het binnendringen van de steen. Andere sporen zijn minder diep — kanonskogels die afketsten of onder een hoek insloegen. Tegen augustus was het bombardement erin geslaagd vier afzonderlijke bressen in de hoofdmuur te slaan. De verdedigers moesten zich haasten om ze te repareren, wetende dat er meer vuur op komst was. Altijd meer vuur.

Maar kijk beter. Ondanks de littekens staan de muren er nog steeds. Deze stenen hielden stand. Ze zijn gebroken, ja. Gewond, absoluut. Maar nog steeds overeind. Dat is wat u moet begrijpen terwijl u hier staat: de middeleeuwse muren waarvan de Fransen dachten dat ze binnen enkele weken zouden afbrokkelen, doorstonden in plaats daarvan zeven maanden van meedogenloze artillerie-aanvallen. De dunne middeleeuwse steen waarvan Álvarez wist dat deze ontoereikend was, bleef op de een of andere manier een barrière die niet definitief en fataal doorbroken kon worden.

De toren die u zo meteen zult zien, kreeg het zwaarst te verduren. U zult hem herkennen aan de schade. Maar begrijp eerst dit: wat u hier ziet, deze littekens, ze zijn niet willekeurig. Ze vertegenwoordigen strategie, berekening en wanhoop. Franse kanonniers wisten precies waar ze moesten mikken. De verdedigers van Girona wisten precies wat er zou gebeuren als die muren vielen. En de burgerbevolking binnen — de 13.000 mannen, vrouwen en kinderen — leefden dag in, dag uit met het geluid van artillerie, terwijl ze toekeken hoe de stenen die hen in leven hielden langzaam desintegreerden.

De muren vielen niet. En de stad ook niet. Dat verhaal — hoe Girona standhield toen het had moeten bezwijken, waarom het ertoe deed en wat het kostte — dat is wat deze littekens u hier willen vertellen.